Kartlı harcamalarda önemli bir değişim yaşanıyor. 2026 yılının ilk çeyreğinde, Türkiye’deki banka ve kredi kartlarıyla yapılan ödemelerde, temel harcamalardan sonra en yüksek oranın devlete yapılan ödemelere gittiği gözlemlendi. Dünya Gazetesi’ndeki Naki Bakır’ın analizine göre, bu durum, vatandaşların harcama alışkanlıklarında köklü bir dönüşümün işareti.
KARTLI HARCAMALARDA REKOR RAKAMLAR
Merkez Bankası verilerine göre, 2026’nın ilk üç ayında kartlı işlemler şöyle gerçekleşti:
– Toplam işlem sayısı: 4,8 milyar
– Toplam ödeme tutarı: 7 trilyon TL’yi aştı
– İşlem adedinde yıllık artış: yüzde 9,1
– Harcama tutarında yıllık artış: yüzde 45,4
Bu veriler, harcama tutarlarındaki artışın işlem sayısına göre çok daha hızlı bir şekilde yükseldiğini ortaya koyuyor. Ortalama işlem tutarı da yüzde 33,2 artarak 1.447 TL’ye ulaştı; bu durum ise hayat pahalılığına işaret ediyor.
EN FAZLA HARCAMA MARKETLERDE
Kartlı harcamalarda marketler ve alışveriş merkezleri öne çıkıyor. Toplam 1,82 milyar işlemle, bu alan, toplam işlemlerin neredeyse yarısını oluştururken, harcama tutarı 1,4 trilyon TL ile toplam harcamaların yaklaşık yüzde 20’sini kapsıyor. Ancak dikkat çeken bir diğer alan da kamu ödemeleri.
DEVLET ÖDEMELERİ İKİNCİ SIRADA
Naki Bakır’ın vurguladığı üzere, vergi, prim, harç ve ceza ödemeleri kartlı harcamalarda ikinci sıraya yerleşti. İlk çeyrek verileri şöyle:
– İşlem sayısı: 85,9 milyon (yüzde 17,2 artış)
– Toplam tutar: 521,2 milyar TL (yüzde 98,5 artış)
Geçen yıl aynı dönemde 7. sırada olan bu kalem, neredeyse iki katına çıkan tutarlarla büyük bir yükseliş gösterdi. Bu ödemeler arasında gelir ve kurumlar vergisi, Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV), SGK ve BAĞ-KUR primleri, trafik cezaları, pasaport, tapu ve noter harçları yer alıyor. Bu durum, kartların artık sadece tüketim aracı değil, devlete ödemelerde de yoğun bir şekilde kullanıldığını gösteriyor.
SEKTÖREL HARCAMALARDA DEĞİŞİM
Sektör bazında en yüksek işlem başı harcama kuyumculuk sektöründe gözlemlenirken, ortalama işlem tutarı 31 bin TL’ye ulaştı ve bu kalemde yüzde 91,2’lik bir artış yaşandı. Bunu müteahhitlik işleri, sigorta işlemleri, havayolu harcamaları ve yapı malzemeleri takip etti. Kamu ödemeleri ise işlem başına 6.065 TL ile dikkat çekiyor.
TOPLAM HARCADIKLARIMIZIN YÜZDE 70’İ
Kartlı harcamalarda öne çıkan diğer önemli kalemler arasında gıda harcamaları, giyim ve aksesuar, hizmet alımları, restoran harcamaları, akaryakıt, sigorta, elektronik ürünler ile sağlık ve kozmetik yer alıyor. Bu on kategori, işlem adedinin yüzde 86,5’ini ve harcama tutarının yüzde 70’ini oluşturuyor. Naki Bakır’ın analizinde en dikkat çeken nokta, vatandaşların kartlı harcamalarında temel ihtiyaçlardan sonra en büyük yükün devlete yapılan ödemeler olması. Bu durum, artan vergi ve kamu tahsilatlarının, dijital ödeme alışkanlıklarının yaygınlaşmasının ve genel mali yüklerin hane bütçesindeki etkisinin daha belirgin hale geldiğini gözler önüne seriyor.
