Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğünde yer alan ve günlük yaşam pratiklerini doğrudan karşılayan birçok kelimen konuşma dilinde neredeyse hiç kullanılmamaya başlandı. Dil bilimciler, kelime haznesinin daralmasının dilin ifade gücünü zayıflattığı uyarısında bulunarak her gün karşılaşabileceğimiz o kelimeleri sıraladı:
TÜNAYDIN: ÖĞLE SAATLERİNİN UNUTULAN SELAMI
Sabahları sıklıkla kullanılan “günaydın” kelimesine karşılık, öğle saatleri için üretilen tünaydın sözcüğü günlük hayattan tamamen silindi. Vatandaşlar gün ortasındaki selamlaşmalarda bu kelime yerine “merhaba” ya da “iyi günler” ifadelerini tercih ediyor.
EVECEN: TELAŞLI İNSANLARIN UNUTULAN ADI
Günümüzün yoğun temposunda sıklıkla karşılaşılan “aceleci ve sabırsız” insan tipini tek kelimeyle özetleyen evecen sözcüğü, yerini tamamen “aceleci” kelimesine bıraktı. Kelime, işini hep telaşla yapan kişileri tanımlamak için nokta atışı bir anlam taşıyor.
AYSAR: DENGESİZ RUH HALLERİ İÇİN NOKTA ATIŞI TANIM
Değişken ruh haline sahip, saati saatine uymayan kişileri tanımlayan aysar kelimesi de halk arasında bilinirliğini kaybeden sözcükler arasında yer alıyor. İnsanların ayın evreleri gibi sürekli değişen karakter yapılarını anlatan bu kelime artık sadece sözlüklerde kaldı.
MUŞTU: SEVİNÇLİ HABERLER YERİNİ MÜJDEYE BIRAKTI
Sevinçli haberleri duyurmak için kullanılan Türkçe kökenli muştu kelimesinin kullanımı yok denecek kadar azaldı. Toplumun bu anlamda genel olarak “müjde” kelimesine yöneldiği ve kendi öz kelimesini unuttuğu görüldü.
ÖYKÜNMEK: TAKLİT ETMEK YERİNE UNUTULAN FİİL
Bir başkasını taklit etme veya birine özenme durumunu ifade eden öykünmek fiili, konuşma dilinde yerini tamamen “taklit etmek” veya “özenmek” ifadesine devretti.
Uzmanlar, günlük dildeki bu tek tipleşmenin önüne geçilmesi ve kelimelerin eğitim ile medya aracılığıyla yeniden dolaşıma sokulması gerektiğini vurguluyor.
